Reportage Nationaal Archief

Op dinsdag 19 september organiseerde het Nationaal Archief samen met een aantal ministeries een Diner Pensant over big data en algoritmes. Niet alleen de overheid was erbij; ook het bedrijfsleven. Denk IBM, Google en nog veel meer. Aan BureauTekst de taak hier een reportage over te schrijven, waarin zowel sfeer als inhoud aan bod komen:

Aan de gang met big data en algoritmen

Bedrijfsleven, wetenschap, onderwijs en overheid: op de eerste verdieping van het Nationaal Archief komen dinsdag 19 september tientallen vertegenwoordigers uit het hele land samen. Onder het genot van een driegangendiner praten zij met elkaar over big data, algoritmen en het gebruik hiervan binnen de overheid. Ingewikkelde kost – maar dat maakt de avond niet minder geanimeerd. “Met dit onderwerp móeten we aan de gang.”

 

Interviews tussen neus en lippen door

De avond is leuk. Leuker dan verwacht. Sprekers vanuit het hele land vertellen hun verhaal en komen met boeiende voorbeelden. Deze vonden we zelf het mooist:

Met veel data omgaan vraagt veel verantwoordelijkheid en integriteit. Just Stam van het ministerie van Veiligheid en Justitie maakt dit duidelijk met een aantal levendige voorbeelden. Zo laat hij een afbeelding zien van een zelfrijdende auto die in volle vaart een splitsing nadert. Hardop vraagt hij zich af: “Onverwachts steken twee mensen over. Links een peuter, rechts een bejaarde. Rijdt de auto zichzelf en zijn inzittenden te pletter tegen de boom in het midden, of kiest hij voor links of rechts? Met andere woorden: komen we straks op een punt dat algoritmen ethische keuzes gaan maken op basis van de data waarmee wij ze voeden?”

Die móest natuurlijk in het verhaal. In de loop van de avond noteren we quotes, interviewen we mensen tussen neus en lippen door en maken we notities van zo veel mogelijk gesprekken. Allemaal input voor de schrijfdag die komen gaat.”

Sfeer en inhoud in één reportage

Als je al jaren schrijft, kun je steeds meer op de automatische piloot. Maar dit verslag was ouderwets buffelen. Het onderwerp ligt gevoelig en is bovendien complex. En ook de doelgroep is gemengd. Enerzijds mensen die geen idee hebben wat een algoritme is, anderzijds inhoudelijke experts die er dagelijks beslissingen over nemen. Lastige combinatie. Gekozen voor een mengeling tussen sfeer, inhoud en aanvullende informatie met links, kaders en bijlagen.

“Sjoemelsoftware bestaat niet.” Voordat het dessert wordt geserveerd, vertelt Steven Luitjens van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de manier waarop hij naar big data en algoritmen kijkt. “Het afgelopen jaar heb ik me regelmatig gestoord aan de kreet ‘sjoemelsoftware’. Software sjoemelt namelijk niet. Absoluut niet. Mensen kunnen zichzelf niet ontslaan van hun verantwoordelijkheid door software de schuld te geven van eigen fouten. Algoritmen kunnen ons leven enorm verrijken. Zelfrijdende auto’s kunnen het aantal verkeersdoden terugdringen, betere verkoop van advertenties kunnen onze keuzes vergemakkelijken en snellere medische diagnostiek kan de kwaliteit van leven vergroten. Maar dan moeten we wél zorgen dat we genoeg kennis hebben over de mogelijkheden en risico’s.”

Afstemming pers en communicatie

De afstemming met het Nationaal Archief over deze reportage verliep soepel. De afdelingen pers en communicatie keken mee en in twee vlotte feedbackrondes stond het artikel klaar voor gebruik. De website iBestuur plaatste hem online. Iedereen blij. Ben je benieuwd naar het eindresultaat?

Lees de hele reportage.